Breincontrole

Onderstaand artikel is afkomstig van de website http://www.welvaartvooriedereen.nl.

In het begin van de 20e eeuw ontwikkelde Edward Bernays (1891-1995) een theorie over het beïnvloeden van de massa. Propaganda klonk zo negatief, daarom kwam Bernays met een acceptabeler begrip: ‘public relations’, PR. Het bedrijfsleven gebruikt zijn bevindingen voor meer omzet, de politiek om de kiezers achter het beleid te scharen.

Edward Bernays baseerde zich voor zijn theorie op het onderzoek van zijn oom Sigmund Freud (1856-1939), die had ontdekt dat de mens niet alleen een ratio, maar ook een onderbewustzijn heeft. Bernays bedacht dat je dit onderbewustzijn aan moet spreken, als je de mens wilt beïnvloeden. Mensen moet je niet benaderen als rationele burgers, maar als emotionele consumenten.

Aan het begin van de vorige eeuw was het voor vrouwen onfatsoenlijk om in het openbaar te roken. George Hill, de voorzitter van de Amerikaanse tabaksorganisatie zag dat zijn afzetmarkt maar half zo groot was als die zou kunnen zijn. Hij benaderde Bernays of hij een manier wist om vrouwen over te halen om te gaan roken.

Bernays consulteerde de psychoanalyticus A.A. Brille in New York. Deze vertelde hem dat de sigaret het symbool was van de penis en mannelijke energie. Bernays zou een manier moeten vinden om met de sigaret de mannelijke macht uit te dagen. Dan zouden vrouwen gaan roken.

Elk jaar werd er in New York op eerste paasdag een parade gehouden, de Easter Parade, waaraan duizenden mensen deelnamen. Bernays vroeg een aantal jonge vrouwen om sigaretten mee te nemen. Op een signaal van hem zouden ze die moeten opsteken. Hij informeerde de pers dat hij had gehoord dat een groep vrouwen een protest voorbereidden door het verlichten van zogenaamde ‘fakkels van vrijheid’ (torches of freedom). Op het moment dat de vrouwen hun sigaret opstaken was de pers aanwezig om foto’s te maken en verslag te doen. De volgende dag waren de rokende vrouwen voorpaginanieuws in New York, de hele VS en zelfs wereldwijd.

De verkoop van sigaretten aan vrouwen begon te stijgen. Door de actie van Bernays had het idee post gevat dat roken vrouwen krachtig, vrij en onafhankelijk maakt. De rokende vrouw was sociaal aanvaardbaar geworden. Bernays besefte dat je mensen kunt overtuigen zich irrationeel te gedragen als je producten koppelt aan hun emotionele verlangens en gevoelens. Dat roken een vrouw vrijer maakt, is volkomen irrationeel. Door te roken krijg je alleen een gevoel van onafhankelijkheid.

Met de campagne voor rokende vrouwen kreeg Bernays veel bekendheid. Hij werd ook ingehuurd door de vleesindustrie om meer bacon te verkopen. Bernays kreeg het Amerikaanse publiek aan de ‘bacon and eggs’, het populairste ontbijt in de VS tot op de dag van vandaag. Bernays zat ook achter de succesvolle campagne om fluor in het drinkwater acceptabel te maken.

Bernays stond al gauw bekend als de man die het brein van het publiek begreep. Eerst werd hij alleen benaderd door bedrijven, maar al gauw ook door politici. In 1924 kwam president Coolidge (1872-1933) bij hem. Coolidge werd door de pers afgeschilderd als een saaie, humorloze man. Bernays haalde 34 beroemde filmsterren over een bezoek te brengen aan het Witte Huis. De volgende dag schreef de pers: filmsterren op bezoek bij de president. Mooie foto’s met een lachende president, samen met zijn gasten, deden de rest.

Een invloedrijke politiek schrijver uit die tijd, Walter Lippmann (1889-1974) stelde dat als mensen in feite gedreven worden door onbewuste, irrationele krachten de democratische bestuursvorm misschien niet haalbaar is. Voor een democratie zijn rationele burgers nodig die hun eigen afwegingen kunnen maken. De psychoanalytici hadden aangetoond dat dit een illusie is: mensen zijn niet rationeel, de emoties winnen het van het verstand. Volgens Lippmann was daarom een nieuwe elite noodzakelijk, die ‘de verwarde de kudde’, zoals hij dat noemde, zou kunnen beheren. De controle zou plaats moeten vinden door middel van een psychologische techniek die de onbewuste gevoelens van de massa zou kunnen leiden.

Edward Bernays was gefascineerd door de argumenten van Lippmann. In de jaren ’20 begon hij aan een serie boeken, waarin hij betoogde dat hij de techniek waarvan Lippmann sprak, kende. Hij noemde die de ‘engineering of consent’. In zijn boek Propaganda (1928) schrijft hij: “Als we de mechanismes en de motieven van het groepsdenken begrijpen is het mogelijk om de massa te controleren en te disciplineren volgens onze wil, zonder dat zij het weten.“

“De bewuste en intelligente manipulatie van de gewoonten en meningen van de massa is een belangrijk element in de democratische samenleving. Degenen die deze onzichtbare mechanismes van de samenleving manipuleren, vormen een onzichtbare overheid die de ware heersende kracht van ons land is. We worden geregeerd, onze gedachten en onze smaak gevormd, onze ideeën gesuggereerd, grotendeels door mannen waar we nog nooit van hebben gehoord.“

De ideeën van Bernays werden al snel populair bij bedrijven, politici en PR-bureaus over de hele wereld met soms verstrekkende gevolgen. Bijvoorbeeld als Joseph Goebbels, minister van propaganda onder Adolf Hitler Bernays’ technieken gebruikt voor Nazi-doeleinden. Na de Tweede Wereldoorlog werd Bernays’ strategie door bedrijven en politici steeds vaker ingezet.

United Fruit Company was een grote klant van Edward Bernays. Dit bedrijf was de eigenaar van veel bananenplantages in Guatemala. Plooibare dictators legden het bedrijf geen strobreed in de weg. Zo liet President Manuel Estrada Cabrera (1857-1924) United Fruit in 1906 een spoorlijn aanleggen van de hoofdstad naar de haven. Als dank daarvoor kreeg het bedrijf ook nog eens voor 99 jaar de exploitatierechten en mocht het 68 duizend hectare van de beste grond uitzoeken. United Fruit had zoveel macht in Guatemala dat men sprak van de bananenrepubliek.

In 1951 werd Jacobo Árbenz Guzmán tot president gekozen. Hij had de bevolking beloofd dat hij een einde zou maken aan de controle die United Fruit over het land had. In 1953 kondigde hij aan dat de overheid veel van het land van United Fruit terug zou eisen. De mensen waren enthousiast, maar voor United Fruit was het nieuwe politieke beleid een ramp. Ze riepen Bernays hulp in om van Árbenz af te komen.

Bernays’ strategie was eenvoudig: het beeld dat de mensen van de regering in Guatamala hadden, moest veranderen. Van een populair regime moest een bedreiging voor Amerika worden gemaakt. Van Árbenz werd gezegd dat hij communistische idealen zou hebben. Hij werd afgeschilderd als ‘het rode gevaar’.

Bernays organiseerde een trip voor invloedrijke journalisten naar Guatemala. Hij zorgde ervoor dat ze lokale politici ontmoetten die hen vertelden dat Árbenz een communist was die door Moskou werd gecontroleerd. Bernays riep een nep onafhankelijk nieuwsbureau in het leven, het Midden Amerika Informatie Bureau. Zij overlaadden de Amerikaanse media met persberichten waarin stond dat Moskou plannen had om Guatemala te gebruiken om Amerika aan te vallen. Het gewenste effect liet niet lang op zich wachten.

Het was niet alleen de bedoeling om Árbenz zwart te maken. Hij moest ten val gebracht worden. United Fruit had hoge connecties binnen de Amerikaanse overheid, waardoor het bedrijf in staat was om het buitenlandse beleid te beïnvloeden. De CIA besloot om een coup voor te bereiden. Samen met United Fruit trainden ze een rebellenleger en vonden ze een nieuwe leider voor het land: Carlos Castillo Armas. De hoofdstad van Guatemala, Guatemala-Stad, werd door de CIA gebombardeerd. Edward Bernays zorgde ervoor dat de Amerikaanse bevolking geloofde dat Guatemala bevrijd was door strijders voor de democratie.

Op 27 juni 1954 vluchtte Árbenz het land uit. Armas werd aangesteld als de nieuwe leider. Binnen enkele maanden bezocht vice-president Nixon het land. Hij sprak: “Dit is de eerste keer in de geschiedenis dat een communistische regering ten val wordt gebracht door de bevolking. We feliciteren jullie, burgers van Guatemala. We zijn er zeker van dat Guatemala nu een nieuw tijdperk van vrijheid, welvaart en voorspoed ingaat.” De propagandatechniek van Edward Bernays zorgde ervoor dat een compleet democratisch regime in het buitenland omver geworpen kon worden met instemming van de Amerikaanse bevolking.

Tot op de dag van vandaag worden de technieken van Edward Bernays gebruikt om de massa te beheersen. De media worden gedomineerd door persagentschappen en de PR-industrie. De Britse onderzoeksjournalist Nick Davies heeft onderzoek laten doen naar de artikelen in 4 Britse kwaliteitskranten. Zijn bevindingen waren opvallend: 60% van de artikelen bleek hoofdzakelijk afkomstig te zijn van de PR-industrie of van de persagentschappen, 20% bevat er sporen van, 8% bevat vermoedens van deze sporen. Slechts 12% van de artikelen is door de journalisten zelf geschreven. 70% van de artikelen bevatten feiten die niet gecheckt worden. De conclusie van het onderzoek is dan ook: betekenisvolle, onafhankelijke journalistiek is meer uitzondering dan regel.

Momenteel zijn er maar twee grote persagentschappen actief: Reuters en Associated Press. Beide zijn in handen van een paar van de rijkste bankiersfamilies op aarde. Een groot, invloedrijk PR-bureau het Tavistock Institute is in dezelfde handen. Dit is de ‘onzichtbare overheid’ waar Edward Bernays van sprak. Ons brein wordt voor een groot deel gecontroleerd en gemanipuleerd: we weten wat de onzichtbare overheid wil dat we weten en we denken wat die wil dat we denken.

Klik hier voor het tweede deel van het artikel.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s